Gevelmetselwerk herstellen: voegen, scheuren en vocht

Een bakstenen gevel gaat lang mee, maar niet zonder onderhoud. Voegen verweren, stenen kunnen afschilferen en er kunnen scheuren ontstaan. Dat is niet alleen een kwestie van uitzicht: via beschadigd metselwerk kan regenwater in de muur trekken. Hoe pak je dat aan?

Voegen vernieuwen

Oude voegen die zanderig worden, loskomen of diep uitgesleten zijn, laat je best vernieuwen. De metselaar haalt de oude voeg tot een bepaalde diepte uit en brengt een nieuwe voeg aan. Het is belangrijk dat de nieuwe voegmortel past bij de steen en de bestaande mortel. Te harde mortel in een oude gevel met zachte stenen kan schade aan de stenen veroorzaken. Vraag de metselaar welke mortel hij voorstelt en waarom.

Scheuren beoordelen

Niet elke scheur is ernstig. Fijne haarscheurtjes in de voeg kunnen het gevolg zijn van krimp. Scheuren die door stenen lopen, breder worden of een trapvorm volgen, kunnen wijzen op zettingen of een constructief probleem. Laat zulke scheuren beoordelen door een vakman, en bij twijfel door een architect of ingenieur. Herstel geen scheur zonder te weten waar ze vandaan komt: anders komt ze terug.

• Noteer waar de scheur zit en maak foto's met datum.
• Volg of de scheur groter wordt.
• Let op deuren of ramen die plots klemmen in de buurt van de scheur.
• Laat een structureel probleem eerst oplossen voor je de gevel cosmetisch herstelt.

Beschadigde stenen vervangen

Stenen die afschilferen door vorst of vocht kunnen vervangen worden. Zoek een steen die qua kleur en formaat aansluit. Bij oudere gevels kun je soms recuperatiestenen vinden die beter passen dan nieuwe.

Vocht in de gevel

Vochtige plekken binnen kunnen van buiten komen, maar ook van opstijgend vocht of condensatie. Laat de oorzaak vaststellen voor je werken laat uitvoeren. Controleer ook goten, afvoeren en dorpels: een lekkende goot is vaak de eigenlijke boosdoener bij een natte gevel.

Vergunning en erfgoed

Onderhoud aan gevels, zoals het herstellen van pleisterwerk of het vervangen van versleten onderdelen, is in Vlaanderen vrijgesteld van vergunning. Staat je woning op de inventaris van het bouwkundig erfgoed, in werelderfgoedgebied of is ze beschermd, dan gelden aparte regels. Voor beschermd erfgoed kan een schriftelijke toelating van Onroerend Erfgoed of van de onroerenderfgoedgemeente nodig zijn. Vraag dat vooraf na.

Wat staat in de offerte?

• De oppervlakte die gevoegd of hersteld wordt.
• De diepte waarop oude voegen uitgehaald worden.
• Het type voegmortel en de kleur, eventueel na een proefvlak.
• Hoe scheuren hersteld worden, en of er eerst een oorzaakonderzoek gebeurt.
• Stelling, bescherming van ramen en afval.
• Of de gevel na afloop gereinigd wordt.

Vraag om een proefvlak op een minder zichtbare plaats. Zo zie je hoe de nieuwe voeg eruitziet voor de hele gevel aangepakt wordt.

Wanneer laat je het doen?

Plan voeg- en metselwerk bij voorkeur in een periode zonder vorst en zonder langdurige regen. Verse voegen hebben tijd nodig om uit te harden. Vraag de metselaar hoe hij het werk beschermt als het weer omslaat, en of hij de gevel na afloop reinigt van mortelresten.