Binnenverbouwing plannen: vergunning, architect en afspraken

Een woning anders indelen is een van de meest gevraagde opdrachten voor binnenhuisarchitecten. Een open keuken, een extra slaapkamer onder het dak of een grotere badkamer: het begint met een idee en een schets. Maar voor de eerste muur gaat, moet je weten welke regels gelden en wie verantwoordelijk is voor wat.

Wat veranderde er in 2026?

Het Departement Omgeving meldt dat sinds 1 maart 2026 alle binnenverbouwingen vrijgesteld zijn van een omgevingsvergunning. Die vrijstelling vervangt de vroegere regeling, die alleen gold voor binnenverbouwingen zonder stabiliteitswerken. Er blijven voorwaarden: zo mag er geen vergunningsplichtige functiewijziging zijn en moet het aantal woongelegenheden gelijk blijven.

Stabiliteitswerken: een architect is nodig

Gaan de werken gepaard met stabiliteitswerken, dan geldt de vrijstelling vanaf 5 september 2026 alleen als er een architect wordt aangesteld voor het ontwerp en de controle van die werken. Denk aan het verwijderen of doorbreken van een draagmuur, het maken van een nieuw trapgat of het verzwaren van een vloer. Een binnenhuisarchitect kan het ontwerp maken, maar vraag na wie de rol van architect opneemt.

Lokale regels

Vlaamse vrijstellingen gaan uit van algemene regels. Gemeenten kunnen in hun eigen verordeningen bijkomende voorwaarden opleggen, en een woning kan beschermd erfgoed zijn. Informeer daarom altijd bij de dienst omgeving van je gemeente voor je begint, zeker als je twijfelt of je project onder de vrijstelling valt.

Wie doet wat?

• De binnenhuisarchitect: ontwerp, plannen, materiaalkeuze, eventueel offertes opvragen en werfopvolging.
• De architect: verantwoordelijk voor het ontwerp en de controle van stabiliteitswerken, als die er zijn.
• De ingenieur stabiliteit: berekent bijvoorbeeld de balk die een draagmuur vervangt.
• De aannemer: voert de werken uit volgens de plannen.
• Jij: neemt de beslissingen en betaalt, en moet dus weten wat er in elke offerte staat.

Afspraken die je vastlegt

• Welke fases de binnenhuisarchitect uitvoert en wat er telkens opgeleverd wordt.
• Hoe het ereloon berekend wordt en wanneer je betaalt.
• Of de binnenhuisarchitect offertes vergelijkt en aannemers voorstelt.
• Hoe vaak hij de werf bezoekt en hoe hij verslag uitbrengt.
• Wat er gebeurt bij wijzigingen tijdens de werken.

Elektriciteit en technieken

Bij een grondige binnenverbouwing worden vaak nieuwe leidingen gelegd. Een belangrijke wijziging of uitbreiding van de elektrische installatie moet volgens de Vlaamse overheid gekeurd worden door een erkend controleorganisme. Neem de plaats van stopcontacten, schakelaars en verlichting mee in het ontwerp, zodat de elektricien op tijd kan beginnen.

Btw

Renovatiewerken aan een woning van meer dan tien jaar oud kunnen onder voorwaarden aan een verlaagd btw-tarief gefactureerd worden. De FOD Financiën vermeldt dat intellectuele prestaties zoals studiewerk door architecten daar niet onder vallen. Vraag elke partij welk tarief ze toepast.

Bewaar alles

Bewaar de plannen, berekeningen van de stabiliteit, offertes, facturen en keuringsverslagen samen. Bij een latere verkoop of een nieuwe verbouwing wil je kunnen aantonen wat er gebeurd is en wie het uitgevoerd heeft. Een eenvoudige map, digitaal of op papier, volstaat.

Een goede voorbereiding kost tijd, maar die win je terug tijdens de werken. Hoe duidelijker de plannen en afspraken, hoe minder verrassingen er op de werf opduiken.